Tarih Öğretmenlerinden

Editör Yayınevi

EsraÖz

Usta : 3855

100001000010000100001000010000

Tarih: 2 Eylül 2013 Pazartesi 17:43

Görüntüleme: 753

Cevap: 0


Cümlenin Yardımcı Ögesi Dolaylı Tümleç



"-e, -de, -den"


                                                 Kime?               Bunu bir de babama soralım.
-e durum eki     Yönelme          Neye?               Çocuk bir süre kitaba baktı.
                                                 Nereye?            Okula dilekçe verdim?
                                                          
                                                 Kimde?             Ahmet’te aynısından var.
-de durum eki   Bulunma          Neyde?             Yazıyı kitapta görmüş.
                                                 Nerede?            Onu geçen gün sokakta gördüm.
 
                                                 Kimden?           Dedemden bütün aile çekinirdi.
-den durum eki  Çıkma             Neyden?           Şekerden böcek çıktı.
                                                 Nereden?          Uzaktan bir ses duyuldu.
           

Dolaylı Tümlecin Özellikleri

a. “e, de, den” durumuyla çekimlenen sözcükler, eylemi zaman değil, durum yönünden etkilerse Dolaylı tümleç olmaz. Zarf tümleci veya edat tümleci görevinde bulunur.

Örnek:

Sabaha orada oluruz (Ne zaman?)
Zarf tümleci

Altı yaşında okuma öğrendi. (Ne zaman?)
Zarf Tümleci

Sabaha kadar ders çalıştık. (Ne zamana kadar?)
Edat Tümleci

b. Kimi cümlelerde ara söz, Dolaylı tümleci açıklamak amacıyla kullanılır ve açıklamalı Dolaylı tümleç meydana gelir.

Örnek:

Memleketine,    özlemini çektiği o yerlere,       dönüyordu.
Dolaylı Tümleç  Dolaylı tümlecin açıklayıcısı       Yüklem

c. Sıralı cümlelerde Dolaylı tümleç, birden çok cümlenin ortak ögesi olabilir. Buna ortak Dolaylı tümleç denir.

Örnek:

Ona çok kızıyor, her gördüğü yerde bağırıyordu.
Ona çok kızıyor.
Ona her gördüğü yerde bağırıyordu.

d. Eylemsiler ve eylemsilerin de yer aldığı çeşitli söz grupları cümlede Dolaylı tümleç görevi yapar.

Örnek:

     Yan Cümle                         Temel Cümle

Ondan duyduklarına      /    inanamayacaksın.
    Dolaylı Tümleç                     Yüklem

    Yan Cümle                      Temel Cümle
Buraya geldiğine        /      bin pişman oldu.
 Dolaylı Tümleç                       Yüklem

Uyarı: Dolaylı tümleci bulmak için soruları “Neyden?” sorusu ile zarf tümlecinin sorusu olan “Neden?” sorusu birbirine karıştırılmamalıdır.

Örnek:

Bu düşünceleri okuduğu kitaplardan edinmiş.  (Neyden?)
Sıkıntıdan ne yapacağını şaşırmış. (Neden?)

Yukarıdaki birinci cümlede “Neyden” sorusuna yanıt veren ve cümleye içinden anlamı katan “okuduğu kitaplardan” söz grubu cümlede Dolaylı tümleç görevinde bulunurken, ikinci cümlede şaşırma nedeni olan “sıkıntı” sözcüğü, eylemin nedenini bildirdiği ve “Neden?” sorusuna yanıt verdiği için cümlede zarf tümleci görevi yapmaktadır.

 

Cevap Yaz

Cevaplar

Bu konuya henüz cevap yazılmamış.